HISTORIA BADMINTONA

Badminton na świecie

Gry uznawane za pierwowzór badmintona były znane pod wieloma różnymi nazwami prawie na wszystkich kontynentach wiele tysięcy lat temu. Początkowo grano gołą ręką, odbijając owoce z powbijanymi w nie liśćmi lub piórami. Z czasem do odbijania zaczęto używać drewnianych paletek, potem rakiet obciągniętych pergaminem, aż wreszcie rakiet ze strunowym naciągiem. Ślady podobnych gier można znaleźć na rysunkach Azteków oraz rysunkach z VI wieku w Chinach. Natomiast gra o zasadach zbliżonych do obowiązujących w dzisiejszym badmintonie  wzięła nazwę od posiadłości księcia Beaufort, siedziby noszącej nazwę Badminton, leżącej  w Anglii niedaleko Bristolu. Około roku 1870 odbyła się tam pierwsza demonstracja gry, a po kilku latach przyjęto przepisy, w których do dziś pozostała nie zmieniona długość i szerokość boiska, a były to wymiary salonu w pałacu, w którym przeprowadzono pokazowe gry; nie zmieniono także wysokości siatki. W 1893 roku Brytyjczycy założyli pierwszy Krajowy Związek Badmintona i ogłosili jednolity zbiór  przepisów. Anglicy bezpośrednio po zakończeniu I wojny światowej jeździli z pokazami gry po Europie, a w roku 1934 z ich inicjatywy powołana została Światowa Federacja - International Badminton Federation (IBF) – obecnie BWF.

Do Polski rakiety i lotki piórowe przywędrowały najprawdopodobniej w XVIII wieku z Francji jako atrybuty gry pod nazwą wolant. Dowodem na to może być obraz olejny namalowany w roku 1733 przez Węgra Adama Manyokiego —  nadwornego malarza Augusta II, przedstawiający czteroletniego księcia Augusta Sułkowskiego z rakietką i lotką piórową. O zainteresowaniu wolantem pisały takie postacie naszej nauki i literatury,  jak Stanisław Staszic, Juliusz Słowacki, Józef Ignacy Kraszewski, Gabriela Puzynina. Podróżując po Europie, poznawali tę grę, a nawet niekiedy próbowali w niej swoich sił.

Pierwsze kroki w TKKF

                Z badmintonem jako dyscypliną sportu po raz pierwszy zetknęli się uczestnicy polskiej delegacji na VI Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów w Moskwie w roku 1957. W skład polskiej delegacji wchodzili przedstawiciele władz sportowych, w tym późniejsi działacze TKKF. 3 maja 1957 roku powołano Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej,  które od początku przyjęło w swoim programie popularyzację gry w kometkę. W roku 1958  powoływano struktury TKKF i powstawały ogniska, a dla badmintona zostały przetłumaczone i opublikowane “Zasady i regulamin gry w badmingtona”, opracowane przez R. Grudzińskiego. Rok 1960 uznano za rok kometki - stąd dyscyplina w programie letnich obozów Zlotu Grunwaldzkiego (1960) oraz postanowienie, że w następnym roku przeszkolonych zostanie centralnie 60 osób i  400 osób w województwach na kursach organizatorów, rezultatem tych poczynań było powstanie 130 zespołów uprawiających badminton i liczne turnieje kometki. Był to okres, w którym istniała moda na tak zwane sporty rodzinne.

7 listopada 1964 roku powołana została przy Zarządzie Głównym TKKF Komisja Kometki – przewodniczył jej znakomity działacz redaktor naczelny “Sportu dla wszystkich”  S. Zakrzewski.

Pierwsze turnieje o charakterze indywidualnych mistrzostw Polski rozgrywane były dzięki znacznej pomocy Wytwórni Sprzętu Sportowego Wessa, w następnych latach najważniejszym turniejem był Centralnym Turnieju o Puchar ZG TKKF, po latach uznany jako Indywidualne Mistrzostwa Polski.

W roku 1969 odbył się pierwszy centralny kurs sędziowski w Wołominie,  nadający tytuły sędziego I i II klasy.

Warto przypomnieć dwie statystyki podawane w sprawozdaniach z tego okresu.

Liczba uczestników w masowym turnieju o Puchar ZG TKKF:                                            

1966 — ponad 110 tys.,  1967 — ponad 250 tys.,  1968 — ponad 311 tys.,  1969 — ponad 413 tys.,  1970 — ponad  533 tys.,  1971 — ponad 423 tys.,  1972 — ponad 426 tys. Lata 1968-1972 były szczytowymi pod względem popularności gry w kometkę.

Pierwszy kurs instruktorski w Świeradowie w roku 1972 miał bardzo duże znaczenie dla dalszego rozwoju badmintona w Polsce, tam właśnie w czasie wolnym od wykładów postanowiliśmy i o dziwo wszyscy opowiedzieli się zgodnie za powołaniem do życia ligi krajowej i IMP.

Nareszcie Związek

Historyczną chwilą dla nas wszystkich był dzień 29 maja 1977 roku, kiedy to w Głubczycach spotkali się przedstawiciele klubów i podpisali deklaracje o przystąpieniu do Polskiego Związku Badmintona. Deklaracje członkowskie w kolejności podpisali przedstawiciele z następujących klubów: Bolesław Zdeb (ZKS Polonia Głubczyce), Mieczysław Zyśk (SKS Start Gdynia), Roman Słota (KS  Stal Brzezinka-Mysłowice), Jerzy Suski (KS Stal FSO Warszawa), Andrzej Szalewicz (KS Stal FSO Warszawa), Marian Krasowski (BZKS Chrobry Opole), Eugeniusz Jaromin (KS Unia Bieruń Stary), Jerzy Szuliński (GHKS Bolesław Bukowno), Wiesław Tomaszewski (AZS Katowice), Janusz Musioł (AZS AWF Wrocław).

I Walny Zjazd odbył się w Warszawie 7 listopada 1977 roku na funkcję Prezesa wybrano — A. Szalewicz (był prezesem 4 kadencje, w latach 1977 -1991,   członkiem Rady  EBU, a w latach 1987-1989 wiceprezydentem EBU), Sekretarzem Generalnym została — J. Ślawska (J. Ślawska-Szalewicz była prezesem PZBad przez kolejne 4 kadencje lata 1991 – 2005, członkiem Rady  EBU od 1997, a w latach 2005-2007 wiceprezydentem EBU). Obecnie od stycznia 2005 roku Prezesem PZBad jest M. Mirowski.

                W sprawach organizacyjnych najistotniejszym zadaniem było powołanie okręgowych związków badmintona i zwiększenie liczby klubów sportowych. Na koniec I-szej kadencji działały  następujące Okręgi (OZBad.):  Katowice, Gorzów Wlkp., Opole, Rzeszów, Gdańsk,  Kielce,  Olsztyn i Radom. Badminton został włączony do Spartakiady Młodzieży z finałem w roku 1981 w Lublinie.

Od początku przyświecał nam nadrzędny cel  podniesienia poziomu sportowego polskiego badmintona. Stąd w okresie pierwszych kadencji Zarządu za bardzo istotne uznawano kontynuowanie szkolenia kadry instruktorskiej i sędziowskiej, organizowanie wspólnie studiów trenerskich z AWF we Wrocławiu, a następnie z AWF w Warszawie oraz wydawanie materiałów szkoleniowych i przygotowywanie filmów szkoleniowych. Regularnie odbywały się kursy z udziałem trenerów zagranicznych: M. Robinson (Anglia) 1981 - Suwałki, M. Harvey (Anglia) 1982 - Suwałki, T. Hepburn (Szkocja) 1983 – Wałcz, Yan Sin Jang (Chiny) 1985,

L.Sologuba (Szwecja) 1986, L. Wrighta (Anglia) 1987, pokazowe treningi prowadził w Głubczycach, Bukownie, Koszalinie trener chiński Yan Shi Guinn 1988.  Powołanie w 1989 r. Ośrodka Przygotowań Olimpijskich w Olsztynie z trenerem chińskim Zhou Jun Ling. Utworzenie w roku 1992 wspólnie z czterema klubami ośrodków szkolenia młodzieży pod kierunkiem czterech trenerów chińskich: Zhou Jun Ling, Ling Bo, Xu Renfu i Luo Guo Hui — w Głubczycach, Częstochowie, Suwałkach i Warszawie.

W Wołominie w roku 1983 odbyło się szkolenie sędziów w celu umożliwienia organizacji imprez międzynarodowych w Polsce wykłady prowadzili O. Wikstrom ze Szwecji - przewodniczący Podkomisji Sędziowskiej EBU i F. Wilson z Anglii. Pierwsze uprawnienia sędziego międzynarodowego uzyskał P. Agaciński w 1991 r., kolejne w 2000 r. uzyskał W. Ossowski .

Trenerem kadry narodowej był: R. Borek- reprezentacja seniorów od roku 1981-1989 i od 1993 do roku 2004, K. Majorowa – reprezentacja juniorów od 1996 i później również seniorek. W latach 2008—2009 trenerami byli Koreańczyk Kim Young Man i Chińczyk Chen Gang.

W roku 1996 powołano pierwszą niepubliczną szkołę mistrzostwa sportowego w Słupsku dyrektorem był Z. Kołodziej następnie B. Jurkiewicz, następną w roku 1999 była niepubliczna szkoła mistrzostwa sportowego w Olsztynie Dyrektorem był A. Rutecka i w roku 2000 w Głubczycach- dyrektorem była Z. Szałagan.

Wyniki sportowe

Wyjazd na pierwsze ME seniorów w roku 1980 mimo wygrania wszystkich meczy drużynowych pozwolił nam na zajęcie zaledwie 17 miejsca. Obowiązywał wtedy inny regulamin można było awansować o jedną grupę, a Mistrzostwa odbywały się co dwa lata. Miejsce 8  zdobyliśmy w 5-tym starcie, a najlepsze 3 (brązowy medal) w 2008 r. już po zmianie regulaminu. W drużynowych MEJ najlepsze miejsce 4 zdobyliśmy w 1999 r. W tych zawodach zdobyliśmy także pierwsze 3 medale indywidualnie juniorzy: P. Wacha - P. Żołądek srebrny medal w grze podwójnej mężczyzn, a P. Wacha i K. Augustyn  brązowe w grach pojedynczych mężczyzn i kobiet. Dużym sukcesem było zdobycie na kolejnych MEJ 2001 przez K. Augustyn srebrnego medalu w grze pojedynczej i złotego w grze podwójnej kobiet wspólnie  z N. Kostiuczyk, w roku 2003 jeszcze jeden medal MEJ zdobył R. Hawel w grze pojedynczej mężczyzn. Najwięcej medali w ME seniorów  zdobyli R. Mateusiak – M. Łogosz brązowe w grze podwójnej mężczyzn w 2000, 2002, 2004, 2006, R. Mateusiak – N. Kostiuczyk zdobyli srebrny medal w grze mieszanej w 2008, a P. Wacha brązowy w grze pojedynczej mężczyzn w tym samym roku.

Badminton jest rozgrywany na Igrzyskach Olimpijskich od Barcelony 1992 we wszystkich startach mieliśmy swoich przedstawicieli, najlepszy dotychczas wynik osiągnęli R. Mateusiak – M. Łogosz w grze podwójnej i R. Mateusiak – N. Kostiuczyk w grze mieszanej zajmując miejsca 5-8 na IO Pekin 2008. Analizując rankingi światowe zdecydowanie najwyżej jest notowany nasz mikst R. Mateusiak – N. Kostiuczyk, którzy od kilku lat plasują się na miejscach 8-10. Jako ciekawostkę należy przypomnieć, że  dotychczas tylko raz w 1991 roku na 6 miejscu była para mieszana J. Dołhan - B. Haracz.

Gwoli prawdy historycznej do powyższych wyników można dodać zwycięstwa Polaków w Drużynowych Mistrzostwach Europy Grupy B – Helvetia Cup w latach 1989 i 1991 oraz Drużynowych Mistrzostwach Europy do lat 17 – Polonia Cup w latach 1987 i 1993, w tych zawodach zajmowaliśmy 6 krotnie drugie miejsce za Rosją.

Warto też przypomnieć, że Polska była inicjatorem Drużynowych Mistrzostw Europy do lat 17- zwanych Polonia Cup to my ufundowaliśmy przechodni puchar stąd nazwa Polonia, organizowaliśmy te zawody w 1990 Cetniewo i 1999 Spała. Inne zawody Europejskie organizowane w Polsce to Helvetia Cup 1985, Drużynowe i Indywidualne Mistrzostwa Europy Juniorów w 1987 w Warszawie i w 2001 w COS OPO Spała. W tym roku odbędą się w Polsce Drużynowe Mistrzostwa Europy Kobiet i Mężczyzn w Warszawie 2010 z udziałem seniorskich reprezentacji z 27 krajów.

Zainteresowanych tematyką weteranów oraz szerszych informacji o początkach dyscypliny zapraszam do przeczytania opracowania  „Historia badmintona w Polsce”  wydawca Polski Związek Badmintona Warszawa 2002-  autor Andrzej Szalewicz.